zout v - peper v - pepermolen v - dè pepermolen v

Pepermolen met peper, zoutvaatje met zout

Zout

Zeer regelmatig bent u meer met zout bezig dan u denkt : daar waar zout een schaars artikel was , werd het als betaalmiddel gebruikt. Neem het eerste deel van het Duitse "Sal(z)" en u ziet al direkt het eerste deel van uw sal(aris) verschijnen, salaris betekende vroeger dan ook gewoon "zoutrantsoen" en behoorde tot de soldij van de Romeinse soldaat van weleer. In Rome tref je nog steeds de Via Salaria aan, en dus besteedt u een deel van uw salaris om op vakantie naar - precies die - Via Salaria te gaan. Logisch, alles wat eens schaars is, krijgt een bepaalde waarde.

Keukenzout of natriumzout

Keukenzout is bij kamertemperatuur een wit kristal, oplosbaar in water. Zout komt in de natuur voor in de grond als steenzout, daar waar in een ver verleden binnenzeeën zijn opgedroogd. Wie kent niet in Oostenrijk het Salzburgerland met Salzburg , zout wordt daar al eeuwen lang gewonnen. Het is ook te winnen uit zout zeewater door middel van verdamping van het water. Het waren bijvoorbeeld al de Romeinen die zich met zoutwinning middels waterbekkens hebben beziggehouden. In Portugal is Aveiro bekend gegeven het qua kwaliteit hoogwaardige zeezout.

Je kunt het je nu bijna niet meer voorstellen, maar ook in het oostelijk gelegen Twente moet zeewater zijn doorgedrongen, met als gevolg dat ook daar winning van zout mogelijk is geweest. Dan praten we over Hengelo en omstreken, dat we het ook wel over JOZO zout hebben, komt doordat we het soms nodig vinden om aan het ZO van zout, JO van jodium toe te voegen, even omkeren en je hebt jozo zout. Zelfs in Groningen, grenzend aan Drenthe, rondom Veendam zit zout ( magnesiumzout ) in de grond.

Zoutmijnen

Zoutmijnen kennen we hier minder, die vinden we dus ondermeer wel in Oostenrijk, bijvoorbeeld bij het plaatsje Hallstatt met bijbehorend meer : Hallstättersee in Salzkammergut, en daar wordt voorzover natrekbaar al zout gewonnen in het genoemde Salzburgerland ( Sals - salz = zout) al sedert de bronstijd.

En zout, goed je kunt het ook als ijzelbestrijding ( pekel ) toepassen, maar meest gebruiken we het als smaakmaker, hebben prive daar geen mijn bij nodig en halen het doorgaans in de winkel in zakjes van een kilo. Wie gedwongen is om zoutloos, of beter zoutarm, te eten, beseft pas goed de waarde van het zout in het voedsel in het algemeen, kan nauwelijks gemist worden bij zogeheten zoutjes, snacks, zoute drop, kaas, ijs en over ijs gesproken : zout komt ook aan de orde bij het bewaren van voedsel. Denk dan even aan de ijsbakken waar vissers de vis in bewaren, de vrieskisten en vrieskasten in de winkel, en koelkast en vrieskast bij u thuis. En dat we naast het Natriumzout dan ook nog Kaliumzout hebben, zit best wel verschil in, laten we in dit kader maar even achterwege. Gaat hier vooral om het zout wat we op tafel zetten en in de keuken gebruiken als smaakmaker.

Fleur de Sel

Wat we alleen nog even hier kwijt willen is de Fleur de Sel, een prijzige zout afkomstig of beter gewonnen met de verdampingsmethode in de contreien van Bretagne en de Camargue in Frankrijk. Omdat op het zeewater wat in de bassins wordt overgebracht, in de loop van de tijd een vliesje wordt gevormd, ofwel een zoutbloem en in het frans : Fleur de Sel, moet dat vliesje verzameld worden waar meteen de kostprijs wordt gevormd. Doordat dit een fijne structuur en een bijzondere geur bevat, is dit wel het kroontje op het zout.

ongezouten spreekwoorden doorspekt met zout

men kan niemand regt kennen, zoo lang men geen' zak zout met hem gegeten heeft ( in oosterse landen was / is het uitwisselen van zout een teken van gastvrijheid, naast de berscherming van de gastheer )
men behoeft de gansche zee niet uit te drinken, on te proeven, dat haar water zout is
daar mag wel wat zout bij gedaan worden
de aarde, die het zout uitgeeft, heeft geene andere vrucht
geen smake boven zout; geen waarde boven goud
het zout moet eerst op tafel staan, aleer men mag aan tafel gaan
hij verdient het zout in de pap niet
men moet dat met een greintje zout opnemen
wat in het zout ligt, zuurt niet

top pagina

Peper

Zoals we de allinea over zout begonnen zijn met de melding over salaris, dus geld, zo beginnen we PEPER ook met geld : peperduur is een term die u allen zult kennen. Hoe is het zo gekomen : peper is al bekend vanuit het oude Indiase Sanskriet : "pipali" . Via Perzië kwam het bij de Grieken terecht en de Romeinen noemden peper "piper", waar ons woord peper al snel zichtbaar wordt. De Italiaanse handelslieden van Genua en omstreken brachten ons het peper, nadat zij het betrokken van de Arabieren en hun handelsroutes, naderhand ontdekte West Europa de handelsroutes over zee, rond Zuid-Afrika bijvoorbeeld en kon middels de welbekende en soms ook beruchte V.O.C., Nederland een lucratieve handel gaan opzetten door zelf de peper en nog wel wat meer specerijen te importeren.

We noemden de prijzige peper al, het geldaspekt wordt ook duidelijk wanneer u weet dat de Amerikaanse meneer Elihu Yale wat centjes verzameld heeft met peper zo in de 17e eeuw, met een deel waarvan de nu nog zeer bekende Yale Universiteit is opgericht.

Waar komt peper vandaan ?

Peper groeit als bessen aan de tropische peperplant onder de Latijnse naam "Piper nigrum", waar nigrum staat voor zwart. Produktielanden zijn India, Indonesie, Maleisie, Brazilie, Vietnam. De zwarte peper ontstaat uit de onrijp geoogste rode bessen, die bij het drogen nagenoeg zwart en gerimpeld worden, is vrij scherp van smaak met minder aroma. Die scherpe smaak van de zwarte peperkorrels ontstaat door het bestanddeel "piperine". De witte peper ontstaat uit de in rijpe toestand geoogste bessen en is aromatischer dan de zwarte peper.
Om het eenvoudig te houden kennen we ook de rode en de roze peper, de groene en de cayennepeper, maar dat is een andere familie, een andere pepersmaak ook, hebben we het dus verder niet over.
Peper als kruid werkt stimulerend, lijkt een anti-bacteriele werking te hebben en werd in vroeger tijden wel toegepast als medicijn, maar ook om bijvoorbeeld de mindere kwaliteit van vlees te verbergen en dan pas je er veel van toe. Als smaakversterker moet peper met mate gebruikt worden, niet voor niets wordt het, omdat smaak - dus ook van peper - per individu kan verschillen, in een peper en zout vaatje op tafel klaargezet om zelf nog aan te vullen.

gepeperde spreekwoorden:

het wit en zwart hebben Venetië rijk gemaakt,
dat is: katoen en peper
peper en kalk verteren menige zaken
dat smaakt als peperkoek
loop naar het peperland
mijne moeder heeft gasten genood,
en ik moet peper stampen

top pagina

De pepermolen

Wanneer we dan een pepertje hebben, kunnen we nog niet veel bekokstoven. Het is niet handig om de naam van deze website omgekeerd te gebruiken. Wat we nodig hebben is een methode om de gedroogde bessen te vermalen tot poeder, en waar gemalen peper al snel "ten onder gaat aan smaakverlies", is het van belang om zo kort mogelijk voor gebruik te malen en wat is dan handiger dan een pepermolen. Nou, die zijn er. Van ultra klein tot een halve en een hele meter. Zie de plaatjes aan de linker zijkant van deze pagina, allemaal pepermolens. Grappig is wel dat u daarbij ook een bekend automerk tegenkomt, precies, al rond 1840 is de eerste pepermolen door Peugeot, Quingey, Frankrijk tot leven gewekt, daarvoor werd de methode van de vijzel toegepast, en die heeft weer als nadeel dat het vijzelen voor u zelf tot warmte leidt, terwijl de peper zelf weer een andere warmte op moet leveren. Je krijgt het er bijna heet van. Peugeot staat dus niet alleen voor auto, maar ook voor een hele goede pepermolen, een ander bekend merk is dan van "Cole and Mason".
In Frankrijk hebben we het dan over een "moulin à poivre" voor de pepermolen en een "moulin à sel" voor een zoutmolen. Een peper en zoutstel heet vervolgens in het engels een "cruet-stand". En natuurlijk "pepper and salt" in allerlei variaties en het "peper en zout stel" is dan ook nog immer een favoriet huwelijkskado. Al moet je daar ook wel mee uitkijken, want : wanneer je zout morst gooi je immers iets wat kostbaar is, weg; maar ook : zet zout op de drempel van je huis en al het kwaad blijft buiten ( tegen ongedierte, onkruid, bederf ). Peper wordt met de planeet Mars en het vuur gekoppeld en biedt eveneens bescherming. Kortom : neem het maar met een korreltje zout.

de pepermolen, hij maalde voort, hoe :

Er zijn pepermolens van heel beperkte lengte, er zijn er ook van ruim een halve meter (!), in beide gevallen gaat het om een ingebouwd maalwerk meest van metaal of keramiek, gevat in een fraai gestileerd stukje hout, metaal of glas, met natuurlijk een ruimte voor een klein beetje opslag. En meestal moet er voor het malen van de peper even gedraaid worden aan de top van de pepermolen.

tips peper- en zoutmolen:

manueel gebruik : draai de bovenkant van handmalers met de klok mee voor een fijner resultaat, linksom voor een grover resultaat, maar check dit met de meegeleverde gebruiksaanwijzing!
stel het maalwerk in op fijn danwel grof
maak de molen schoon met een vochtige doek
gebruik alleen grof zeezout in de zoutmolen
gebruik geen zout in de pepermolen
schud de molen na het malen zodat er geen peper of zout uit het maalwerk valt bij het opbergen of wegzetten
berg een voorraad zout en peper op in een schone en droge omgeving

k de peper en zoutshop met de meest ultieme pepermolen, handig, en aardig voor uw handen en spieren

Is dat dan handig, zo'n handmatige draaimolen voor peper ?

Wel, het begint in de buurt te komen, maar toegegeven moet worden dat er soms nogal even wat kracht gezet moet worden, en soms een beweging in de pols en de arm , die niet voor iedereen geschikt is, met name die draaibeweging. Precies, daar hebben we toch de electra voor uitgevonden ? Dus de electrische pepermolen, u mag ook de nieuwe spelling met de 'k' van elektrische pepermolen nemen, in beide gevallen : stekertje van de stroom-adapter even in het stopkontakt en malen maar.

we zijn er bijna......

het ultieme moment van handigheid

de pepermolen peugeot is elektrisch maar doet het met een batterij !

Want wat doe je nu met een pepermolen, die werkt op een adapter waarvan een stekker in een stekerdoos moet, maar je hèbt helemaal geen stekerdoos-ruimte meer over ! De keukenmachine vraagt, de mixer vraagt, het koffie-apparaat vraagt, de koelkast vraagt en u vraagt : waar láát ik dat ding......

kijk , en dan is zo'n batterij toch zo vreselijk handig, geen stopkontakt nodig, druk op een knop, en het pepermaalsel verschijnt daar waar je het hebben wilt. Dàt is handig, toch ? Dat is easy, de Zout en Pepershop heeft 'm, en hier kunt u 'm zien en kopen, deze electrische pepermolen van Peugeot uit de 'Elis' serie voorzien van het unieke U-select systeem, U maalt moeiteloos uw peper fijn. De molen is voorzien van een lampje en een opvangschaaltje. Inclusief batterijen !

Doet u er twee, hebt u er ook 1 om grof zeezout te vermalen, twee keer handig.

top pagina

disclaimer: Alle informatie op de site(s) van WFS datishandig.eu en www.mynidee.com zijn met zorg samengesteld. Toch is het niet uit te sluiten dat informatie incidenteel niet juist, onvolledig en/of niet up to date is. WFS kan hiervoor geen enkele aansprakelijk aanvaarden.
bemiddeling / advies: wfs mynidee.com & datishandig.eu houdt zich niet met bemiddeling of advisering aan particulieren of bedrijven bezig en is geheel onafhankelijk van zich op die markt bewegende partijen.
copy-right: Op alle op de site aanwezige informatie, text,beeld of anderszins, rust auteursrecht.